Rötar, İptal ve Overbooking: Havayolları Yolcuya Ne Borçlu?

Rötar, İptal ve Overbooking: Havayolları Yolcuya Ne Borçlu?

• Makaleler

Rötar, İptal ve Overbooking: Havayolları Yolcuya Ne Borçlu?

Uçak bileti alırken çoğumuz sadece varış saatine odaklanıyoruz. Ta ki ekranda o meşhur kelimeler beliren kadar: rötar, iptal, uçakta yer kalmadı, overbooked oldunuz. İşte o an, seyahat planı bir anda hukuki bir meseleye dönüşüyor. Peki yolcu olarak bu durumlarda gerçekten neye hakkımız var? Havayolu şirketleri hangi tazminatları ödemek zorunda? Rötar tazminatı nedir? Overbooking tazminatı nedir? Gelin, İzmir'de uzman sözleşme avukatı olarak havayolu yolcu haklarını net ve filtresiz biçimde size anlatalım.

Overbooking (Uçağa Kabul Edilmeme) Durumunda Haklarınız

Havayolu şirketleri, uçak kapasitesinden fazla bilet satabilir. Ancak bu durum, yolcunun keyfi şekilde uçağa alınmaması anlamına gelmez.

Zamanında check-in yapmanıza rağmen, kendi iradeniz dışında uçağa kabul edilmezseniz bu durumda overbooked olursunuz ve overbooking tazminatı hakkınız derhal doğar. Havayolu şirketi:

• Tazminat ödemek,

• Uçak bileti bedelini iade etmek veya alternatif bir uçuş sunmak,

•Bekleme süresince yeme-içme, iletişim ve konaklama hizmetlerini ücretsiz sağlamak zorundadır.

Uçuş İptali Halinde Yolcu Hakları

Uçuş iptallerinde temel kural şudur: Uçak iptali, yolcuya en az 14 gün önceden bildirilmediyse, kural olarak uçak biletinin iptal edilmesi nedeniyle tazminat hakkı doğar.

Burada önemli bir hukukçu notu düşmek gerekir. Havayolu şirketleri sıklıkla “teknik arıza” veya “operasyonel neden” gerekçesini ileri sürerek uçuşları iptal etmektedir. Oysaki yerleşik yargı kararlarına göre uçağın bakımı ve uçuş güvenliğini sağlama, havayolunun asli yükümlülüğüdür. Bu nedenle teknik arızalar çoğu zaman olağanüstü hal kapsamında değerlendirilmez ve uçuş iptali halinde yolcuların tazminat hakkı doğar.

Havayolu ancak:

• Aşırı hava koşulları,

• Havalimanı grevleri,

• Siyasi istikrarsızlık ve savaş hali gibi

kendi kontrolü dışında gelişen durumları ispatlayabilirse tazminat sorumluluğundan kurtulabilir. Örneğin, kar yağışı nedeniyle havalimanı pistinin kapanması veya fırtına nedeniyle uçuşların iptal edilmesi halinde havayolu şirketi tazminat ödemez. Son zamanlarda İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı ve İzmir Adnan Menderes Uluslararası Havalimanı da fırtına ve hava durumu kaynaklı rötar ve uçuş iptallerine neden oluyor. 

Uçuş Rötarı ve Yolcunun Hakları

Uçuş mesafesine göre belirli süreleri aşan rötarlarda, havayolu şirketinin yolcuya ücretsiz hizmet sunma ve gerektiğinde rötar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğar.

• 2–3 saatlik rötarlarda: İçecek ikramı

• 3–5 saat arası rötarlarda: Yemek

         • 5 saati aşan gecikmelerde:

         • Bilet bedelinin iadesi

         • Yolculuktan vazgeçme hakkı

Rötar ertesi güne sarkıyorsa, otel konaklaması ve ulaşım masrafları da havayolu tarafından karşılanmalıdır.

 Ayrıca, varış noktasına 3 saatten fazla rötarla ulaşılan durumlarda, uçuş çoğu zaman iptal edilmiş uçuş gibi değerlendirilir ve uçuş rötarı tazminat hakkı doğar.

Uçuş Rötarı ve İptalinde Tazminat Tutarları

Yürürlükteki mevzuata göre uçuş rötarı ve iptali halinde:

Güncel Tazminat Tutarları Tablosu

Aşağıdaki tablo, Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik ve uluslararası standartlara göre hak kazanabileceğiniz tutarları özetlemektedir:

Tazminatlar, ödeme günündeki Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası döviz kuru üzerinden Türk Lirası olarak ödenir.

Alt Sınıfa Düşürülme (Business Class → Economy)

Business Class bilet alıp Economy Class’ta uçurulan yolcular açısından havayolu şirketinin sorumluluğu yalnızca bilet bedeli farkı ile sınırlı değildir.

Uçuş mesafesine göre bilet bedelinin %30 ile %75’i arasında ek uçak bileti bedeli ödemesi yapılması zorunludur.

İmza Atarken Dikkat

Uçuş sırasında veya sonrasında yolcuya sunulan ikram, konaklama ya da ulaşım hizmetleri, yolcunun tazminat hakkından feragat edildiği anlamına gelmez.

Ancak “tüm haklarımdan feragat ediyorum” benzeri ifadeler içeren belgeler, beyannameler veya feragatnameler imzalanmadan önce mutlaka dikkatle okunmalıdır.

Sonuç

Uçakla seyahat etmek yalnızca bir ulaşım faaliyeti değil, tarafları olan bir hukuki sözleşmedir. Yolcu bilet bedelini ödeyerek edimini yerine getirmişse, havayolu şirketinin aksilikler karşısında yalnızca bir özürle yetinme lüksü yoktur. Ucuza uçak bileti almış olsanız dahi bu durum değişmez.

Bir dahaki uçuşunuzda rötar anonsu duyduğunuzda sadece saate değil, haklarınıza da bakın. Ancak her somut olayda talep edilebilecek haklar ve tazminatlar değişkenlik gösterir. O nedenle, bu konuda İzmir'de sözleşme hukuku alanında uzman bir avukattan danışma hizmeti almanızı öneririz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Uçuş tazminatı için zaman aşımı süresi ne kadardır? Türkiye'deki mevzuata göre, havayolu şirketlerine karşı açılacak tazminat davalarında zaman aşımı süresi kural olarak 2 yıldır. Ancak somut olayın niteliğine göre bu süre değişkenlik gösterebileceğinden hak kaybına uğramamak için hızlı aksiyon alınmalıdır.

2. Teknik arıza durumunda havayolu tazminat ödemekten kurtulabilir mi? Hayır. Yargıtay ve uluslararası mahkeme kararlarına göre "teknik arıza" genellikle olağanüstü hal sayılmaz. Uçağın bakımlı ve uçuşa hazır olması havayolunun sorumluluğundadır. Bu nedenle teknik arıza gerekçesiyle yapılan iptallerde tazminat hakkınız saklıdır.

3. Ücretsiz yemek ve konaklama hizmeti almam tazminat hakkımı engeller mi? Kesinlikle hayır. Havayolu şirketinin sunduğu yemek, içecek veya otel konaklaması "hizmet yükümlülüğü" kapsamındadır. Bu hizmetlerden faydalanmış olmanız, gecikme veya iptalden doğan nakdi tazminat hakkınızdan vazgeçtiğiniz anlamına gelmez.

4. Tazminatımı Euro olarak mı alacağım? Yönetmelikte tutarlar Euro bazında belirlenmiş olsa da, ödemeler genellikle ödeme tarihindeki Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) döviz satış kuru üzerinden Türk Lirası cinsinden yapılmaktadır.

Özdağ Hukuk & Danışmanlık Bürosu uzman avukatları ile İzmir Sözleşme Avukatı alanlarında ve diğer özel durumlara ilişkin alanlarda müvekkillerine etkin hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır. Yukarıda kısaca belirttiğimiz açıklamalardan sonra bize ulaşmak isterseniz Whatsapp için Tıklayın veya müvekkil hattımız olan 0544 424 84 67 numaralı telefonumuzdan ulaşabilirsiniz.

Bu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, vb.) Avukat Aybüke Özdağ'a ait olup 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olur. Avukat Aybüke Özdağ, ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir.